Web Sitesi Analizi Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber

Web sitesi analizi, sitenizin performansını, SEO durumunu, kullanıcı deneyimini ve güvenliğini sistematik olarak değerlendirme sürecidir. Bu rehberde beş farklı analiz boyutunu, kullanılacak araçları ve pratik yöntemleri detaylı şekilde ele alıyoruz.

Web Sitesi Analizi Neden Önemli?

Bir web sitesini yayına almak yalnızca başlangıçtır. Sitenin gerçekten işlevsel olup olmadığını anlamak için düzenli analiz şarttır. Analiz yapmazsanız şunlar olabilir:

• Sayfa hızı sorunları nedeniyle ziyaretçilerin %53'ü 3 saniye içinde ayrılır
• SEO hataları yüzünden Google sıralamanız düşer
• UX sorunları nedeniyle dönüşüm oranınız potansiyelin altında kalır
• Güvenlik açıkları sitenizi ve kullanıcı verilerini riske atar
• Erişilebilirlik eksiklikleri hem kullanıcıları dışlar hem yasal riskler oluşturur

Kapsamlı bir web sitesi analizi beş ana boyutu kapsar: performans, SEO, kullanıcı deneyimi (UX), güvenlik ve erişilebilirlik. Her birini ayrı ayrı inceleyelim.

1. Performans Analizi

Performans analizi, sitenizin ne kadar hızlı yüklendiğini ve kullanıcılara ne kadar hızlı yanıt verdiğini ölçer. Google'ın sıralama faktörleri arasında sayfa hızı önemli bir yer tutar.

Temel Performans Metrikleri

• TTFB (Time to First Byte): Sunucunuzun ilk baytı gönderme süresi. 200ms altı iyi kabul edilir.
• LCP (Largest Contentful Paint): Sayfadaki en büyük içerik öğesinin görünme süresi. 2.5 saniye altı hedeflenmelidir.
• INP (Interaction to Next Paint): Kullanıcı etkileşimlerine yanıt verme süresi. 200ms altı iyi kabul edilir.
• CLS (Cumulative Layout Shift): Sayfa yüklenirken içeriklerin ne kadar kayma yaptığı. 0.1 altı iyi kabul edilir.

Performans Analiz Araçları

Google PageSpeed Insights: Google'ın resmi hız test aracıdır. URL'nizi girin ve hem mobil hem masaüstü performans puanınızı görün. Her metrik için iyileştirme önerileri sunar.

GTmetrix: Daha detaylı performans analizi sunar. Sayfa yükleme süresini adım adım (waterfall) gösterir, hangi kaynağın ne kadar sürede yüklendiğini görebilirsiniz. Farklı lokasyonlardan test yapabilirsiniz.

WebPageTest: En detaylı performans test aracıdır. Farklı tarayıcılar, bağlantı hızları ve coğrafi konumlardan test yapabilirsiniz. Video karşılaştırma özelliği ile iki farklı versiyon arasındaki yükleme farkını görsel olarak karşılaştırabilirsiniz.

Performans İyileştirme Kontrol Listesi

1. Görselleri WebP veya AVIF formatına dönüştürün ve sıkıştırın
2. Kritik olmayan JavaScript ve CSS dosyalarını ertelenmiş (defer/async) yükleyin
3. Sunucu taraflı önbellekleme (caching) uygulayın
4. CDN (Content Delivery Network) kullanarak içeriği kullanıcıya yakın sunun
5. Kullanılmayan CSS ve JavaScript kodlarını temizleyin
6. Yazı tiplerini (font) optimize edin — font-display: swap kullanın

2. SEO Analizi

SEO analizi, sitenizin arama motorlarında ne kadar görünür olduğunu ve organik trafik potansiyelinizi değerlendirir.

Teknik SEO Kontrolleri

• Dizinleme durumu: Google Search Console'da kaç sayfanızın dizine alındığını kontrol edin. "Sayfalar" raporunda hata ve uyarıları inceleyin.
• Sitemap.xml: Sitenizin güncel bir XML sitemap'i olmalı ve Search Console'a gönderilmiş olmalıdır.
• Robots.txt: Önemli sayfaları yanlışlıkla engellemediğinizden emin olun.
• Canonical etiketleri: Yinelenen içerik sorunlarını önlemek için doğru canonical URL'leri kullanın.
• Hreflang etiketleri: Çok dilli siteler için doğru dil etiketlerinin kullanıldığını kontrol edin.
• Yapısal veri (Schema): Ürün, makale, SSS gibi yapısal veri markup'ı ekleyin.

İçerik SEO Kontrolleri

• Başlık etiketleri (Title): Her sayfa benzersiz ve hedef anahtar kelimeyi içeren bir başlığa sahip olmalı. 50-60 karakter arasında tutun.
• Meta açıklamalar: Her sayfa için benzersiz, ilgi çekici meta açıklamalar yazın. 150-160 karakter idealdir.
• H1 etiketleri: Her sayfada yalnızca bir H1 etiketi olmalı ve hedef anahtar kelimeyi içermelidir.
• İç bağlantılar: Sayfalar arası bağlantı yapısını kontrol edin. Yetim sayfalar (hiçbir yerden bağlantı almayan) olmamalıdır.
• Alt metinleri: Tüm görsellerin açıklayıcı alt metinleri olmalıdır.

SEO Analiz Araçları

Google Search Console: Sitenizin Google'daki performansını izlemek için temel araçtır. Ücretsizdir. Hangi anahtar kelimelerle bulunduğunuzu, tıklama oranlarınızı ve teknik hataları gösterir.

Lighthouse: Chrome tarayıcısında yerleşik olan bu araç SEO, performans, erişilebilirlik ve en iyi uygulamalar için denetim yapar. Chrome DevTools > Lighthouse sekmesinden çalıştırabilirsiniz.

Screaming Frog: Sitenizi tarayarak tüm URL'leri, başlık etiketlerini, meta açıklamaları, başlık yapısını ve kırık bağlantıları listeler. 500 URL'ye kadar ücretsizdir.

Ahrefs / Semrush: Backlink analizi, anahtar kelime araştırması ve rakip analizi için profesyonel araçlardır. Ücretlidirler ama kapsamlı veri sunarlar.

3. Kullanıcı Deneyimi (UX) Analizi

UX analizi, ziyaretçilerin sitenizde nasıl davrandığını ve ne tür sorunlarla karşılaştığını anlamaya yöneliktir. Bu alanda iki temel yaklaşım vardır: nicel veriler ve nitel gözlemler.

Nicel UX Metrikleri

• Hemen çıkma oranı (Bounce Rate): Tek sayfa görüntüleyip ayrılan ziyaretçi oranı. GA4'te "engagement rate" olarak ters metrik kullanılır.
• Ortalama oturum süresi: Kullanıcıların sitenizde ne kadar vakit geçirdiği.
• Sayfa/oturum: Her oturumda ortalama kaç sayfa görüntülendiği.
• Dönüşüm oranı: Hedeflenen eylemi gerçekleştiren ziyaretçi yüzdesi.
• Çıkış sayfaları: Kullanıcıların en çok hangi sayfadan ayrıldığı.

Nitel UX Analizi: Davranış Araçları

Sayılar "ne olduğunu" söyler ama "neden olduğunu" anlamak için davranış analiz araçlarına ihtiyacınız var.

Isı Haritaları: Tıklama, kaydırma ve hareket ısı haritaları kullanıcıların sayfa ile nasıl etkileşime girdiğini görsel olarak gösterir. Microsoft Clarity bu özelliği ücretsiz sunar.

Oturum Kayıtları: Bireysel kullanıcı oturumlarının video kaydı. Sorunlu akışları ve hata anlarını tespit etmek için vazgeçilmezdir.

Hayal Kırıklığı Sinyalleri: Rage click (öfke tıklaması), dead click (ölü tıklama) ve quick back (hızlı geri dönüş) gibi otomatik tespit edilen sinyaller, kullanıcıların nerede sorun yaşadığını hızlıca bulmanızı sağlar.

UX Analizi İçin Kontrol Listesi

1. Mobil uyumluluk testini Google'ın "Mobile-Friendly Test" aracıyla yapın
2. Navigasyon yapısını kontrol edin — kullanıcılar 3 tıklama içinde hedeflerine ulaşabiliyor mu?
3. CTA (harekete geçirici butonlar) butonlarının görünürlüğünü ve konumunu ısı haritalarıyla doğrulayın
4. Formları test edin — hata mesajları anlaşılır mı, doğrulama doğru çalışıyor mu?
5. Yükleme durumlarını kontrol edin — sayfa yüklenirken kullanıcı bilgilendiriliyor mu?
6. 404 hata sayfalarını inceleyin — kullanıcılara faydalı bir yönlendirme sunuyor mu?

4. Güvenlik Analizi

Güvenlik analizi, sitenizin hem kullanıcı verilerini hem de kendi bütünlüğünü koruyup korumadığını kontrol eder.

Temel Güvenlik Kontrolleri

• SSL sertifikası: Siteniz HTTPS üzerinden mi çalışıyor? SSL Labs test aracı ile sertifikanızın geçerliliğini ve yapılandırmasını kontrol edin.
• HTTP güvenlik başlıkları: Content-Security-Policy, X-Frame-Options, X-Content-Type-Options, Strict-Transport-Security başlıklarını kontrol edin. SecurityHeaders.com ile hızlı tarama yapabilirsiniz.
• Güncel yazılımlar: CMS (WordPress, Joomla vb.), eklentiler ve temalar güncel mi? Eski sürümler bilinen güvenlik açıkları içerebilir.
• Yedekleme: Düzenli yedekleme yapılıyor mu? Yedeklemeler farklı bir konumda saklanıyor mu?
• İki faktörlü kimlik doğrulama: Yönetim paneli erişimi için 2FA aktif mi?

Güvenlik Tarama Araçları

SSL Labs: SSL sertifikanızın yapılandırmasını detaylı olarak analiz eder ve A-F arası not verir.

SecurityHeaders.com: HTTP güvenlik başlıklarınızı kontrol eder ve eksikleri raporlar.

Sucuri SiteCheck: Kötü amaçlı yazılım, kara liste durumu ve bilinen güvenlik açıklarını tarar.

Observatory by Mozilla: Web güvenliği en iyi uygulamalarına göre kapsamlı bir değerlendirme sunar.

5. Erişilebilirlik Analizi

Erişilebilirlik analizi, sitenizin engelli kullanıcılar dahil herkes tarafından kullanılabilir olduğunu doğrular. WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) standartlarına uygunluk hedeflenmelidir.

Temel Erişilebilirlik Kontrolleri

• Renk kontrastı: Metin ve arka plan arasında yeterli kontrast oranı var mı? (minimum 4.5:1)
• Klavye navigasyonu: Site yalnızca klavyeyle kullanılabiliyor mu?
• Alt metinler: Tüm bilgi taşıyan görsellerin açıklayıcı alt metinleri var mı?
• Form etiketleri: Tüm form alanları <label> etiketleriyle ilişkilendirilmiş mi?
• ARIA etiketleri: Dinamik içerikler için uygun ARIA etiketleri kullanılmış mı?
• Başlık hiyerarşisi: H1-H6 başlıkları mantıklı bir sırada mı?

Erişilebilirlik Araçları

WAVE: Web sayfalarını erişilebilirlik açısından tarayan ücretsiz bir araçtır. Hataları ve uyarıları görsel olarak sayfanın üstüne yerleştirerek gösterir.

axe DevTools: Chrome eklentisi olarak çalışan profesyonel bir erişilebilirlik test aracıdır.

Lighthouse (Erişilebilirlik): Chrome'un yerleşik Lighthouse aracı erişilebilirlik denetimi de yapar ve 0-100 arası puan verir.

Web Sitesi Analizi Metodolojisi: Adım Adım

Kapsamlı bir web sitesi analizini şu sırayla yapmanızı öneriyoruz:

1. Performans testi: PageSpeed Insights ve GTmetrix ile hız ölçümü yapın. Core Web Vitals değerlerini not alın.
2. SEO denetimi: Google Search Console verilerini inceleyin, Lighthouse SEO denetimi çalıştırın, Screaming Frog ile teknik tarama yapın.
3. UX analizi: Microsoft Clarity'yi kurun, en az bir hafta veri toplayın, ısı haritalarını ve oturum kayıtlarını inceleyin. Hayal kırıklığı sinyallerini raporlayın.
4. Güvenlik kontrolü: SSL Labs, SecurityHeaders.com ve Sucuri ile tarama yapın.
5. Erişilebilirlik denetimi: WAVE ve Lighthouse ile tarama yapın, kritik hataları listeleyin.
6. Raporlama ve önceliklendirme: Tüm bulguları bir raporda toplayın. Etkisi yüksek, uygulaması kolay iyileştirmelerden başlayın.

Analiz Sonuçlarını Aksiyon Planına Dönüştürme

Analiz yapmak tek başına yeterli değildir. Bulguları somut iyileştirmelere dönüştürmeniz gerekir. Önerilen yöntem:

1. Kritik sorunlar (hemen düzeltin): Güvenlik açıkları, kırık sayfalar, ciddi performans sorunları
2. Yüksek etkili iyileştirmeler (bu hafta): CLS düzeltmeleri, görsel optimizasyonu, dead click sorunları
3. Orta vadeli iyileştirmeler (bu ay): İçerik SEO optimizasyonu, erişilebilirlik düzeltmeleri
4. Uzun vadeli projeler (bu çeyrek): Yapısal değişiklikler, A/B testleri, kapsamlı yeniden tasarım

Sonuç

Web sitesi analizi, beş ana boyutta (performans, SEO, UX, güvenlik, erişilebilirlik) sistematik bir değerlendirmedir. Her boyut için farklı araçlar ve yöntemler mevcuttur. Önemli olan düzenli analiz yaparak sürekli iyileştirme döngüsünü sürdürmektir.

Başlangıç olarak: PageSpeed Insights ile performansınızı test edin, Google Search Console ile SEO durumunuzu kontrol edin ve Microsoft Clarity ile kullanıcı davranışlarını analiz etmeye başlayın. Bu üç araç ücretsizdir ve siteniz hakkında değerli bilgiler sunar.